Frank Vincent Zappa had al op jonge leeftijd interesse in de muziek van Varèse en Strawinsky. Zijn voorliefde voor drums en vocale doowop-muziek bracht hem in aanraking met rock & roll. Met schoolvriend Don Captain Beefheart van Vliet maakte hij zijn eerste opnamen. Hij was geluidsman bij B-films, in 1963 werd Zappa gearresteerd wegens het vervaardigen van pornografische geluidsopnamen. Zijn werk, gericht tegen het establishment in de maatschappij en de wereld van de kuns, is bijtend satirisch van toon. Zijn standpunten op velerlei gebied waren altijd controversieel. In zijn talrijke kwaliteiten drukte hij een onuitwisbaar stempel op het rock & rolltijdperk. Hij richtte in 1966 de popgroep The Mothers of Invention op. Hun eerste plaat was Hot RatsMet The Mothers of Invention nam Zappa deel aan de opkomst van de hippiecultuur. Maar hij leverde er ondertussen ook niets ontziende commentaren op. We're Only In It For The Money hekelde het modeverschijnsel flower power. Cruisin' With Ruben & The Jets was een perfecte persiflage op de rock & roll van de jaren '50.

Naast obscuur plaatwerk van The GTO's (Girls Together Outrageously) produceerde Zappa het legendarische dubbelalbum Trout Mask Replica van Captain Beefheart, die zijn zangpartijen soms nietsvermoedend door de telefoon inzong.

Hij maakte in 1971 de spraakmakende documentaire 200 Motels, Baby snakes. De unieke autobiografie van de grootmeester van de rock ‘n’ roll, legendarische pop-muziekant en maatschappij criticus. Zappa rekent af met alle roddels en creëert een nieuwe mythe Voor deze popfilm raakte hij in een juridisch conflict met het Royal Philharmonic Orchestra in Londen.

Frank Zappa is de eerste rockcomponist die in klassieke kring grote erkenning heeft gevonden. De orkestrale uitvoeringen van zijn ingenieuze stukken door corifeëen als Zubin Mehta, Kent Nagania en Pierre Boulez en kamermuziek-vertolkingen door Ensemble Modern en het magistrale Meridian Arts Ensemble, hebben Zappa's reputatie als belangrijk modern componist versterkt. Dit nieuwe album. één van de vele projecten die Zappa in de maanden voor zijn overlijden wist te voltooien zodat hij tot ver in de volgende eeuw jaarlijks een ‘nieuw' album kan uitbrengen, dient als een klassieke introductie tut Zappa gezien te worden. De geïnitieerden krijgen meteen een stevige portie Zappa voor de kiezen. Qua lengte (een dik uur), en vooral qua muziek Jazzy stukken naast lieflijke Bachiaanse muziekjes (orgel met een glimlach) en zwaar aangezette symfonische stukken die tegelijkertijd Coplandiaans bombastisch en Zappiaans sarcastisch aandoen. De op synclavier uitgewerkte stukken kenmerken zich daarentegen dikwijls door hun hectische ritmes. In dit opzicht is het album een afspiegeling van Zappa als Zappa, niet van Zappa als klassiek componist. Musici die kort voor Zappa's dood projecten met hem bespraken. memoreerden hoe bezeten hij was om niet alleen als een enfant terrible cq genius van de intellectuele rock te worden gezien, maar ook -en misschien wel vooral- als een serieus te nemen klassiek componist. Moet Genteel Music in dit streven worden gezien? Het album valt te beschouwen als een uit bestaand werk gecompileerde suite, en is daarmee inderdaad een introductie tot de ‘klassieke.' Zappa. Typisch Zappiaanse titels als G-Spot Tornado en Dog Breath Variations geven onbedoeld een goede indruk van de muziek. Voor wie er gevoelig voor is. is Zappa's muziek nog steeds een C-Spot Tornado

Met doffe berusting staart Frank Zappa ons aan vanaf het inlegvel van YellowShark uit 1993, de laatste cd die nog tijdens zijn leven uitkwam. Zijn bakkebaarden zijn grijs, zijn gezicht is mager en zijn snor is rommelig. Hij kan het nog net opbrengen om de fotograaf aan te kijken, maar hij is met zijn gedachten duidelijk ergens anders.

Toch is YeIlow Shark niet Zappa's zwanenzwang. Dat is de dubbelcd, Civilization PhazeIII, die een jaar na zijn dood werd uitgebracht. In de laatste maanden voor zijn dood werkte Frank Zappa nog aan Civilization PhazeIII, een bijna twee uur durend opera-pantomime, die bestaat uit 22 delen gesproken teksten en 19 composities,louter serieuze muziek De eerste acte bestaat geheel uit met het Synclavier Direct-To-Disk System geproduceerde tonen, de tweede acte uit klanken die voor zeventig procent zijn voortgebracht door een synthesizer en voor dertig procent door het Ensemble Modern, het Duitse ernstige-muziekgezelschap dat ook speelt op Yellow Shark

De gesproken teksten uit de eerste acte dateren al uit 1967. In een studio in New York had Frank Zappa toen een paar microfoons in de klankkast van een vleugel opgehangen en leden van zijn toenmalige band, The Mothers of Invention, en toevallige aanwezigen uitgenodigd om er iets in te zeggen. Een deel van de teksten kwam terecht op de plaat Lumpy Gravy, maar het grootste deel bleef tot Civilization Phaze III ongebruikt. Voor de tweede acte herhaalde hij in 1991 het piano-procédé met onder meer zijn dochter Moon en leden van het Ensemble Modern als sprekers ('Gebt's ihm ein Pony, gebt's ihm doch ein Pony', zegt een van hen volgens het tekstboekje.) Civilization Phaze III vertelt het verhaal van een aantal bewoners van een gigantische piano die door duistere krachten uit de buitenwereld worden bedreigd. Of eigenlijk is verhaal een te groot woord, want aan de geïmproviseerde gesprekken valt geen touw vast te knopen. Soms krijgen de pianobewoners ruzie over de vraag wie er eigenlijk in de piano woont.Dan weer voeren zij een pseudo-wetenschappelijke discussie over de dichtheid van pony-muziek. De 19 composities zijn absolute muziek, muziek-muziek die niets wil uitdrukken en dit ook niet doet. En voor de interpretaties van Zappa's teksten hoede men zich. Elke interpretatie van zijn veelal duistere teksten deed Zappa altijd in lachen uitbarsten. Waffenspiel heet de laatste compositie van Civilization Phaze III, die op het stuk Beat The Reaper, Versla De Maaier, de man met de zeis. De laatste compositie bestaat uit musique concrète we horen het vallen van de regen, het gerommel van de donder, het geblafvan honden, een startende auto, een ronkend vliegtuigje en de knallen van automatische wapens van in de Hollywoodse heuvels oefenende schutters. De geluiden sterven weg tot er alleen nog die van in de verte blaffende honden en vogelgetjirp overblijven. Zappa wilde deze geluiden als begeleiding van het slot van de opera, waarin de Man met de Zeis ondanks pogingen in de voorgaande scène hem te verslaan, iedereen komt opeisen. Het is duidelijk: het verzet tegen de dood is vergeefs - om deze interpretatie zou zelfs Zappa niet hebben gelachen.

De unieke veelzijdigheid van Zappa, die samenwerkte met de klassieke eigentijdse componist Pierre Boulez, bleek in zo'n vijftig Ip's. Ze variëren van de psychedelische popsatire van het debuutalbum Freak Out! van zijn groep The Mothers of Invention uit 1966, tot Jazz from Hell (1986) serieuze orkestwerken in samenwerking met het Duitse Ensemble Modern onder de noemer The Yellow Shark. Buiten Amerika werd Zappa nog het meest bewonderd. De Tsjechoslowaakse president Vaclav Havel wilde hem benoemen tot cultureel ambassadeur ,het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken hield dat tegen.

Het International Astronomical Union's Minor Planets Center in de Amerikaanse stad Cambridge heeft een planetoïde vernoemd naar de musicus Frank Zappa. De planetoïde, die een baan om de zon beschrijft tussen de planeten Mars en Jupiter, heet nu Zappafrank. Volgens directeur Marsden van het Minor Planets Center was er nog nooit zoveel druk op zijn organisatie uitgeoefend om een planetoïde naar iemand te vernoemen. De naam Zappafrank werd gekozen omdat er andere planetoïden zijn met de namen Frank en Zappala. De nu naar Zappa genoemde planetoïde werd in 1980 ontdekt door de Tsjechische astronoom en was volgens de Zappa-fans zeer geschikt om naar hem te worden vernoemd omdat Frank Zappa voor de Oost-Europese jeugd het ideaal van artistieke vrijheid vertegenwoordigde.

Frank Zappa overleed op 52-jarige leeftijd in Los Angeles aan prostaatkanker