De revolutionair Emiliano Zapata, naar wie de opstandige Mexicaanse boeren hun organisatie hebhen genoemd, streed aan het begin van deze eeuw voor de belangen van de kleine boeren tegen de grootgrondbezitters. Het was ook de periode van de Mexicaanse Revolutie, die in 1910 als bescheiden politieke beweging begon maar Mexico uiteindelijk ingrijpend hervormde en het land zijn identiteit bezorgde. Zapata's strijd kan beschouwd worden als katalysator van de Revolutie, wanruit de Institutionele Revolutionaire Partij, die Mexico al tientallen jaren regeert, is voortgekomen.

Zapata werd in 1879 geboren. Zijn vader was een mesties - geboren uit een blanke vader en een indiaanse moeder - die in paarden handelde. Zapata werd in 1897 gearresteerd omdat hij deelnam aan een betoging van boeren tegen het grootgrondbezit. Nadat hij gratie had gekregen zette hij zijn gezagsondermijnende activiteiten onder de kleine boeren onverminderd voort. Ook zijn gedwongen inlijving in het leger veranderde daar niets aan. Zo ging hij In 1909 met een groep boeren over tot bezetting van land dat grootgrondbezitters was ingelijfd. Zapata hesloot zich aan te sluiten bij Francisco Madero, die in 1910 de presidentsverkiezingen van dictator Portirio Diaz had verloren. Madero vluchtte eerst naar de Verenigde Staten, en viel daarna met steun van boeren-guerrillastrijders Mexico weer binnen.

Zapato veroverde in maart 1911 met zijn getrouwe de stad Cuautia en sloot de weg naar Mexicostad af. Diaz trad af en Madero kon zegevierend de hoofdstad binnentrekken. Madero, die in 1911 als president werd gekozen, bood Zapata als beloning geld aan, zodat hij grond kon kopen - een aanbod dat Zapata afwees. Hij staakte bovendien de ontwapening van zijn boerenleger nadat de voorlopige regering het leger tegen de boeren-guerrillastrijders inzette. Het kwam niet meer goed tussen heide mannen. Zapata ging door met het verdelen van land dat grootgrondbezitters met geweld werd ontnomen. De Zapatisten bleken meesters in het voeren van een guerrilla en slaagden erin het directe gevecht zo veel mogelijk te ontlopen. De wapens werden van de regeringstroepen gestolen. In de chaos die ontstond na de moord op Madero en de verdrijving van de nieuwe dictator Huerta trokken Zapata's troepen op naar de hoofdstad, die tot verbijstering van de inwoners door de 25.000 boerenstrijders werd ingenomen. Samen met een andere opstandelingenleider, Pancho Villa, gooide Zapata het op een akkoordje en er werd enige tijd ernst gemaakt met landbouwhervormingen. De oorlog in het land ging echter door. Villa en Zapata werden in het nauw gedrongen door troepen die de nieuwe machthebber Carranza steunden. Bij Morelos viel Zapata in november 1917 in een hinderlaag, waarbij hij dodelijk werd getroffen.

Zapatra na de moordaanslag