* Parijs 13.2.1754 - † Parijs 17.5.1838 

Talleyrand stamde uit een oude aristocratische familie. Wegens zijn kreupelheid werd hij geestelijke en in 1788 werd hij bisschop van Autun.

Bij het begin van de Franse Revolutie vertegenwoordigde hij dit bisdom in de Staten-Generaal, waar hij o.a. secularisatie van kerkelijke goederen voorstond ter delging van de staatsschuld. Hij was een van de weinige bisschoppen die de eed op de nieuwe grondwet aflegden en werd daarom in de pauselijke ban gedaan (1791).

Na de val van de monarchie (1792) week hij uit naar Engeland en vervolgens naar Amerika. In 1796 keerde hij terug en van 1797-1807 was hij minister van Buitenlandse Zaken. Talleyrand werkte mee aan Napoleons staatsgreep van 1799, maar anders dan Napoleon ijverde hij steeds voor vrede met Engeland en Oostenrijk. Intussen misbruikte hij zijn ambt door zich schromelijk te verrijken via speculaties en betaalde diensten, vooral aan de slachtoffers van de reorganisatie van het Duitse Rijk (1801 en later).

Na zijn ontslag voerde hij te Erfurt (1808) voor Napoleon geheime besprekingen met de Russische tsaar, maar hij verwierp Napoleons Spaanse politiek, intrigeerde met Fouché en viel in 1809 in ongenade, al maakte Napoleon nog van zijn diensten gebruik. Vanaf 1812 onderhield hij contact met de latere Lodewijk XVIII en in 1814 werkte hij voor het herstel van de Bourbons. Hij vertegenwoordigde Frankrijk op het Congres van Wenen (1814-15), waar hij betrekkelijk gunstige vredesvoorwaarden bedong. Na de Slag bij Waterloo was hij enige maanden premier. Hij intrigeerde tegen Karel x (1824-30) en was onder koning Louis-Philippe gezant te Londen (1830-33). Hier verkreeg hij steun van Engeland voor de Franse politiek tegenover de Belg. zelfstandigheid en in 1833 sloot hij de Quadruple Alliantie met Engeland, Spanje en Portugal. De waardering voor Talleyrand, die even corrupt als bekwaam was, loopt zeer uiteen; men noemt hem zowel een goed patriot als een gewetenloos verrader.

Uitgaven: Mémoires (5 dln. 1891-92), Lettres inédites a Napoléon, door P. Bertrand (1889).

LITT. : J. Savant, Talleyrand (1960); J. de la Crevette e.a., Talleyrand (1964); J. Orieux. Talleyrand (1970).