Hij nam als jongeman deel aan de Amerikaanse Vrijheidsoorlog. Opgevoed in de gedachtenwereld der Verlichting verwelkomde hij de Franse Revolutie en deed afstand van zijn adellijke titel. Hij speculeerde, werkte daarna als kopiist en werd later q oor vrienden onderhouden. Volgens Saint-Simon is met de industriële produktiewijze een nieuwe fase aangebroken in de geschiedenis. De industriële maatschappij, die op een verfijnde arbeidsverdeling berust, zal de onderlinge afhankelijkheid van de mensen vergroten en daardoor hun samenwerking bevorderen. De leiding behoort te komen aan wetenschaps-beoefenaars en ondernemers die daarop wegens hun nuttige functie recht hebben. Uiteindelijk zal 'het heersen over mensen plaats maken voor het beheer van zaken’. in een samenleving waarin ieder naar zijn vermogen en prestatie beloond zal worden.

Saint-Simon beklemtoonde de betekenis van sociale planning ter bevordering van de vooruitgang. Een andere voorwaarde voor vooruitgang was het tot stand brengen van de Europese eenheid. In zijn laatste jaren ontwierp hij een nieuw christendom'. Het door hem voor het eerst geformuleerde inzicht dat de samenleving een eigen realiteit is, oefende o.m. via Comte grote invloed uit op de sociologie. Zijn ethische ideeën vindt men terug bij de utopische socialisten; zijn waardering van de rol der ondernemers vond weerklank in het 19de-eeuwse liberalisme. Ook op Marx en Stuart Mill heeft hij invloed gehad. Zijn volgelingen. de saintsimonisten hebben een belangrijke rol gespeeld in de economische expansie van Frankriik tijdens het Tweede Keizerrijk.

Utopisch socialisme De onrust over de positie van de arbeiders in de Franse samenleving groeide echter van jaar tot jaar. De invloed van een aantal zich socialist noemende denkers en dromers nam toe. Van deze groep ging Proudhon misschien het meest ver. Zijn leuze ‘eigendom is diefstal' riep grote verontwaardiging op bij de gegoede burgerij. Minder radicaal, maar voor hun tijd nog zeer schokkend, waren de denkbeelden van Saint Sirnon en Louis Blanc. De denkbeelden van Saint-Simon doen in menig opzicht verrassend modern aan. Hij wilde afschaffing van het erfrecht, een actieve pacifistische politiek en een beloningssysteem dat gebaseerd was op de werkelijke verdiensten van mensen voor de gemeenschap. Ook tegenwoordig plaatsen linkse politici vragen bij zaken als erfrecht en de beloningsstructuur in het economische leven. Zijn geestverwant Louis Blanc bepleitte, mede ter oplossing van de werkloosheid, werkverschaffing door de staat. In nationale werkplaatsen zouden werkloze arbeiders op een zinvolle manier kunnen bijdragen in de nationale produktie.

In de jaren 1845-1848 nam de spanning, mede als gevolg van de in die jaren optredende agrarische rampen, toe. In 1845 mislukte de aardappeloogst in Ierland. De fatale aardappelziekte sloeg daarna over naar het vaste land. Het zou nog erger worden. In 1846 mislukte bovendien de graanoogst in West-Europa. met als gevolg sterk verhoogde broodprijzen. Deze agrarische problemen deden zich voor op een moment dat West-Europa, als gevolg van overproduktie, toch al te kampen had met ernstige moeilijkheden in de industrie. In Frankrijk werden als gevolg daarvan bijvoorbeeld geen nieuwe spoorlijnen meer aangelegd. Resultaat: een halfmiljoen werkloze arbeiders erbij. De positie van veel arbeidersgezinnen was wanhopig. In de arbeiderswijken in Parijs begonnen de oude revolutionaire liederen weer te klinken. In de fabriekshallen gingen de geschriften van de grote revolutionairen uit 1789 van hand tot hand. Robespierre en Marat, ze waren nooit vergeten, leverden door hun pamfletten en gedrukte redevoeringen weer stof voor verhitte discussies. Organisatorisch stonden de arbeiders echter zwak. Geen organisaties, elkaar tegensprekende en bestrijdende leiders, die hun idealen nu niet bepaald baseerden op de bestaande maatschappij en bestaande machtsverhoudingen. We noemen de denkbeelden van Proudhon, St. Sirnon en Louis Blanc dan ook wel utopisch socialisme. Deze term is ontleend aan het boek Utopia van de Engelse schrijver Thomas More. In dit boek had More zijn denkbeelden neergelegd over de ideale staat. Theoretische beschouwingen. More had zich bij het schrijven van dit boek niet gebaseerd op de realiteit.