Pius XI, naar een portret door T.Spotti, Milaan, Biblioteca Ambrosiana

Hij werd in 1879 priester en in 1888 bibliothecaris. Hij was prefect van de Biblioteca Ambrosiana te Milaan (1907) en van de Biblioteca Vaticana (1914), vervolgens nuntius in Polen (1919). In 1921 werd hij aartsbisschop van Milaan en kardinaal. Na de dood van Benedictus XV werd hij in febr. 1922 tot diens opvolger gekozen. Langdurige onderhandelingen met de Italiaanse regering voerden tot de ‘Lateraanse Verdragen' (febr. 1929), waardoor de Romeinse kwestie eindelijk werd opgelost. Behalve met Italië werden tijdens zijn pontificaat concordaten gesloten met vele andere landen. Groot opzien baarde bet concordaat met nazi-Duitsland (1933). Deze intense concordaatspolitiek verhinderde Pius niet scherp stelling te nemen tegen staten die de rechtten van de kerk schonden, zoals Duitsland (encycliek ‘Mit brennender Sorge’ 1937), de Sovjet-Unic (Divini Redemptoris, 1937), Italië (1931) en Mexico (1926).

Naast deze kerkpolitieke activiteit, die sinds 1930 hoofdzakelijk door zijn staatssecretaris E. Pacelli (de latere Pius XII) werd geleid, beeft Pius XI zeer bewust zijn herdersambt als leraarsambt opgevat; een lange reeks van soms magistrale encyclieken beeft in vele opzichtcn richtinggevend gewerkt voor het katholieke denken en voelen. De voornaamste zijn, naast de reeds genoemde: ‘Diumi illius magistri’ (1929; over de christelijke opvoeding), ‘Casti cannubii’ (1930; over huwelijk en gezin) en ‘Quadragesimo anna’ (1931; over de sociale kwestie en een katholieke maatschappij ordening); daarnaast kunnen nog genoemd worden de vele toespraken en brieven over zijn lievelingsproject de ‘Katholieke Actie’. Ten slotte stimuleerde hij krachtig en vasthoudend de vorming van een inheemse clerus in de missiegebieden; persoonlijk wijdde hij in 1926 de eerste zes Chinese bisschoppen.

Litt. R. Fontenelle, Pius XI (1939), M de Kerdreux, Pius XI (1963), L. Bandera, Pio XI il [a[a alpinistra (1966).