Paulus VI

Hij werd na zijn priesterwijding in 1920 verbonden aan het staatssecretariaat, waarvan bij in 1937 substituut werd; als zodanig was hij de rechterhand van staatssecretaris Pacelli (de latere paus Pius XII), met wie hij ook na diens verkiezing tot paus (1939) dagelijks contact had. In 1954 werd hij aartsbisschop van Milaan waar hij veel aandacht gaf aan sociale kwesties. Onder Johannes XXIII werd hij kardinaal (1958). Hij was lid van de centrale commissie die het Tweede Vaticaans Concilie voorbereidde.

Na zijn pausverkiezing (1963) zag hij als zijn voornaamste taken de voltooiing van het concilie den de doorvoering van het ‘aggiornamento’ (het ‘bij de tijd brengen’ van het kerkelijk leven). In beide kreeg hij te maken met standpunten die afweken naar ‘rechts’ of ‘links’. Reeds tijdens het concilie bleek zijn streven erop gericht desnoods tot het uiterste te gaan om standpunten te verzoenen, daarbij door persoonlijk ingrijpen het concilie voor voldongen feiten plaatsend. Zijn eerste encyclieken staonden in het teken van de concilieproblematiek. In twee sterke omstreden kwesties, het priestercelibaat en de geboorteregeling, handhaafde hij in de encyclieken ‘Sacerdotalis caelibatus’ (1967) resp. ‘Humanae vitae’ (1968) onverkort het standpunt van zijn voorgangers. Beide brachten heftige discussies op gang.

Hij toont voortdurend een grote bezorgdheid voor het functioneren van het pauselijk gezag. Kenmerkend is daarnaast zijn vooruitstrevende houding op sociaal gebied, alsmede daar waar het kwesties van de wereldvrede betreft, getuige o.a. zijn met veel bijval ontvangen encycliek ‘ Populorum progressio (1967) over het ontwikkelingsvraagstuk. Veel publiciteit kregen zijn talrijke reizen: naar Israël (1964), Bombay (1964), New York (1965, zitting van de Verenigde Naties), Fatima (1967), Istanbul (1967), Bogotá (1968), Genève (1969, Wereldraad), Uganda (1969), Sardinië (1970) en het Verre Oosten (1970, o.a. Filippijnen) en Australië. Belangrijk voor oecumenische beweging waren zijn contacten met de orthodoxe patriarch Athenagoros (1964, 1967) en de anglicaanse aartsbisschop Ramsey (1966).