* 1921 -   † 3-6-2004

4 juni 2004:

In de allermooiste Italiaanse film aller tijden, misschien wel de mooiste ter wereld, speelt hij de allermooiste rol. Nino Manfredi in C’eravamo tanto amati een verpleger die onder de patiënten zijn geliefde vindt, haar voorstelt aan zijn  beste vrienden, die allemaal op haar verliefd worden, elkaar en haar verraden en toch ook weer niet. Zoveel al te  menselijke kronkels, geestig en tragisch om te zien, vind je alleen in de Italiaanse cinema. En Manfredi, die alle gevoelens van liefde, vriendschap, haat, spijt en  berusting schijnbaar moeiteloos in zijn personages goot, was een van de  grote sterren in de gouden jaren van de cinema.  “De laatste van de  grote sterren”, schrijven  de commentaren vandaag – want vannacht is Manfredi op 83-jarige  leeftijd te Rome overleden.

Manfredi, die sinds vorig jaar in het ziekenhuis lag na een hersenbloeding, speelde tussen 1949 en 2003 in meer dan honderd films en regisseerde er zelf drie. Hij wordt vaak in één adem genoemd met Vittorio Gassman (zijn verraderlijkste vriend in C’ervamo tanto amati, 1974) die in 2000 overleed en Alberto Sordi, die vorig jaar overleed. Ze waren mooie mannen, maar niet op de  overrompelende manier van Marcello Mastroianni. Zij konden ook op het tweede plan schitteren, of juist eens niet schitteren. En ze waren,  met Totó, de koningen van de  Italiaanse komedie.

Na de Tweede Wereldoorlog kwam Manfredi via de toneelgroep van Gassman bij de film terecht, al duurde het tot het eind van de jaren vijftig voor hij echt opviel. Daarna werkte hij met  de beste regisseurs van  zijn tijd, zoals Luigi Comencini (Avventure di  Pinocchio), Nanni Loy (Il padre di  famiglia,  Café Express), Vittoria De Sica (Lo chiameremo Andrea), Franco Brusati (Pane e cioccolata) en Ettore Scola (C’eravamo tanto amati, Brutti sporchi e cattivi). Scola omschreef het typische Manfredi-personage als “de kleine vriendelijke  Italiaanse burgerman, niet al te slim, maar geslepen – een geboren verliezer, maar door zijn innerlijke rijkdom daarvan bevrijd.”

Zijn laatste rol speelde Manfredi vorig jaar in La luz prodigiosa van  Miguel Hermoso. Hij werd vertoond op het filmfestival van Venetië, waar Manfredi de Bianchi-prijs kreeg voor zijn hele oeuvre.