Bijgenaamd de ‘Kalief van Keulen’

13 oktober 2004 NRC:

Haat jegens het Turkse bestel. Dat is de drijfveer van Metin Kaplan, de zogeheten kalief van Keulen, die gisteren door Duitsland op het vliegtuig naar Turkije werd gezet en vanmorgen  al voor de rechter in  Istanbul verscheen. Zo groot was Kaplans haat dat hij, volgens de Turkse autoriteiten, in 1998, op de dag dat de Turkse Republiek 75 jaar bestond, een vliegtuig volgeladen met explosieven op het  mausoleum van Atatürk in Ankara had willen laten vliegen. Atatürk, de Turkse vader des vaderlands, schafte het kalifaat af en vormde Turkije om tot een seculiere republiek. Was de aanslag gelukt, dan  hadden honderden bezoekers aan het mausoleum de dood gevonden. Maar de autoriteiten kregen  lucht van het complot en wisten het op het laatste moment te verhinderen. Naar eigen zeggen had Kaplan niets met de mislukte aanslag te maken.

Begin jaren tachtig was Kaplan op een toeristenvisum van Turkije naar Duitsland gekomen. Zijn vader, Cemaleddin, ook wel de ‘Khomeiny van Keulen’ genoemd, richtte de zogeheten Kalifaatstaat in 1984 op en verwierf al snel aanhangers in vooral het westen van Duitsland. De organisatie, die ook in Nederland vertegenwoordigd was, predikte niet alleen haat tegen het Turkse bestel; zij was anti-Amerikaans, antisemitisch en ook antidemocratisch (democratie was een uitvinding van de joden, vond zij). In 1994 riep vader Cemaleddin zichzelf uit tot ‘kalief en opvolger van de profeet’, maar lang mocht hij niet van die titel genieten – het  jaar daarop riep het Opperwezen hem al bij Zich.

Toen Metin zijn vader opvolgde, begon de organisatie al direct in verval te raken. De zoon was minder charismatisch dan de  vader en was naast het spirituele toch ook behoorlijk in het aardse slijk geïnteresseerd. De autoritaire Metin Kaplan dwong zijn  aanhangers twee procent van hun  inkomen af te dragen aan de  organisatie. De Duitse politie vond bij Kaplan, die in Duitsland bijstand ontving, maar liefst een miljoen mark aan bankbiljetten. Pikant genoeg tekende Kaplan zijn eigen  ondergang toen hij in 1996 een fatwa, een religieus decreet, uitsprak tegen de rivaliserende prediker Ibrahim Sofu, die door zijn  toenemende populariteit Kaplans positie steeds meer ondermijnde. Net als Kaplan zocht Sofu zijn aanhang onder Turkse immigranten die bekneld raakten tussen  Duitsland en Turkije. De rivaal werd in  1997 vermoord.

Deze fatwa was de reden dat de Duitse justitie Kaplan in 2000 tot vier jaar gevangenisstraf veroordeelde wegens het aanzetten tot haat. Toen de geslepen kalief, die een scherp oog bleek te hebben voor de mazen in de Duitse  rechtsstaat, vorig jaar vrijkwam, begon  een ingewikkeld juridisch  steekspel, dat gisteravond leidde tot zijn uitwijzing naar Turkije. Daar stond de politie klaar op het  vliegveld van Istanbul: Kaplans droom van een nieuwe kalifaatstaat eindigt in een Turkse cel  van twee bij twee.