CAGLIOSTRO, Alexander van,
Italiaanse graaf en avonturier (1743 - 1795)
eigenlijk: Giuseppe Balsamo
* Palermo 8.6.1743 – † fort San Leo, bij Urbino, 26.8.1795.
onder: de Graaf naar een borstbeeld van J.A.Houdon, Washington
Hij leerde als kloosterling de beginselen van de schei- en geneeskunde, zwierf met zijn vrouw, Lorenza Feliciani, door alle landen van Europa en West-Azië, schatten verdienend met kwakzalverij, verjongingskuren, goudmakerij en allerlei oplichterstrucs. Hij noemde zich graaf en maakte grote indruk met zijn weelderig leven; hij werd vooral in adellijke en hofkringen aanbeden, totdat men hem doorzag. Korte tijd was hij gevangen in de Bastille (hij was nl. betrokken bij de halssnoeraffaire:
affaire du collier, schandaal in Frankrijk aan de vooravond van de Franse Revolutie. De Franse avonturierster gravin de Lamotte (1756–1791) spiegelde kardinaal De Rohan, die bij koningin Marie-Antoinette in ongenade was gevallen, voor dat de vorstin hem weer in genade zou aannemen indien hij voor haar een kostbaar halssnoer kocht. De Rohan kocht het collier op naam van de koningin, waarop Lamotte het in Engeland te gelde maakte. Toen De Rohan niet betaalde, diende de bedrogen juwelier een aanklacht in. In het erop volgende proces (1785–1786) werd De Rohan vrijgesproken, Lamotte echter gegeseld.
in Rome werd hij wegens vrijmetselarij ter dood veroordeeld, maar het vonnis werd omgezet in levenslange gevangenisstraf, die hij in het fort San Leo uitzat. De Mémoires authentiques die in 1785 onder zijn naam te Parijs verschenen, zijn onecht.
Onder:beeld van de graaf door Bartolozzi.
Schiller gebruikte Cagliostro's persoonlijkheid in zijn Geisterseher (1789), Goethe in zijn Grosskophta (1791) en A.N. Tolstoj in zijn Graf Kaliostro (1921). Joh. Strauss Sohn ten slotte portretteerde hem in een operette (1875).