* 1594 Utrecht - † 21.2.1624 aldaar.

Leerling van Paulus Moreelse. Van 1612 (of later) tot 1620-21 was hij te Rome waar hij, samen met David de Haen werkte in de San Pietro in Montorio; hij schilderde er een Graflegging (1617); een Christus op de Olijfberg, een Kruisdraging en een Kruisoprichting. Uiterlijk in 1621 was Baburen terug in Nederland, want kort daarna komt zijn naam weer in Utrecht voor . Zijn werk is zowel in stijl als naar keuze van onderwerpen verwant met dat van zijn stadgenoot Hendrik ter Bruggen, die evenals hij sterk onder invloed van Caravaggio's lichtbehandeling stond. Baburen’s schilderwijze is breed en fors, soms bijna ruw. Zijn werken, naast religieuze vnl. genrevoorstellingen met allegorische inslag (muzikanten), zijn, mede als gevolg van zijn vroege dood, tamelijk zeldzaam. In Nederland is hij goed vertegenwoordigd in het Centraal Museum te Utrecht.

LITT.:  L.J. Slatkes, D. van Baburen (1965).

Rechtsboven: Graflegging (1617), een werk waaruit duidelijk de invloed blijkt van Carravagio – Rome S. Pietro in Montori

Links boven: Het Orkest olieverf op doek 99 x130 cm

Links boven: De gevangenneming van Christus (± 1619) 139 x 202 cm.

Deze afbeelding geeft de uitzichtloze situatie van Christus nadrukkelijk weer, terwijl één soldaat zijn arm grijpt. Pakt een ander hem bij de hals en trek tegelijkertijd het zwaard; bovendien legt Judas een hand op zijn borst. De weerloze, verkrampte handen van de gevangene zijn geïsoleerd afgebeeld. Door dit contrast en door het spel van de overige handen wordt het beeld nog dramatischer.

Boven: The Procuress (1622);

Oil on canvas, 101.5 x 107.6 cm; Museum of Fine Arts, Boston, USA

Ketenen van Promotheus

1623; Oil on canvas, 202 x 184 cm; Rijksmuseum, Amsterdam

Op de vloer van de smederij ligt Promotheus. De God-smit, Vulcanos, maakt zijn boeien vast, om hem aan de rotsen te ketenen. De boodschapper van de goden, Mercurius is vervuld van medelijden en kijkt toe wat er gebeurd. De adelaar zal elke dag zijn lever aanvreten. Promotheus wordt hier gestraft omdat hij het vuur van de goden had gestolen en het aan de mensen had gegeven, verschuilt zich huiverig op de achtergrond.

Van Baburen laat hier een verhaal zien uit de Griekse mythologie, met al zijn dramatische kracht en uitstraling. Het gezicht van Promotheus is verwrongen van angst, slaat met zijn armen in de lucht. De handelingen van de levensgrote figuren laat duidelijk de invloed zien van de Italiaans schilder Caravaggio, door de contrasten tussen licht en donker, dramatische expressie en niet geïdealiseerde personen met zonbruine handen en gezichten.

De straf van Promotheus

In de strijd tussen de goden op de Olympus en de titanen, ondersteunde de titaan Promotheus Jupiter, de vader van de goden. Maar toen Jupiter zijn onderdrukking voornemen bekend maakte, koos Promotheus (wat betekend 'hij die vooruit denkt') koos hij de zijde van de mensen. En tegen de wensen van Jupiter in, gaf hij de mensheid , de gave van het vuur. Jupiter was er razend over en veroordeelde Promotheus tot een vreselijke straf.

Hij werd voor alle eeuwigheid aan de rotsen geklonken, en een adelaar moest elke dag een stuk van zijn lever aanvreten.  Deze straf zou nooit eindigen, daar zijn lever ’s-nachts weer zou aangroeien  Maar uiteindelijk werd deze strafmaatregel tot een einde gebracht door Hercules, Jupiters zoon, die Promotheus bevrijdde.

Onder: Democritus – canvas 75 x 82 cm

Onder: Jonge man met de Joodse fluit